|
Strona 5 z 7
W pierwszej tabeli przedstawiono normy zużycia danych materiałów przy produkcji jednej jednostki wyrobu A, B i C oraz rzeczywiste zużycie w procesie produkcji. Kolejna tabela pokazuje odchylenia norm zużycia zarówno w ujęciu wartościowym, jak i procentowym.
| Produkty | Normy zużycia materiałów | Rzeczywiste zużycie materiałów | | X | Y | Z | X | Y | Z | | A | 3,5 | 1,2 | 2,9 | 3,4 | 2,5 | 2,9 | | B | 1,1 | 2,5 | 1,0 | 1,1 | 3,5 | 1,4 | | C | 2,0 | 5,0 | 9,0 | 2,1 | 4,0 | 7,0 |
| Produkty | Odchylenie wartościowe | Odchylenie procentowe | | X | Y | Z | X | Y | Z | | A | –0,1 | 1,3 | 0,0 | –3% | 108% | 0% | | B | 0,0 | 1,0 | 0,4 | 0% | 40% | 40% | | C | 0,1 | –1,0 | –2,0 | 5% | –20% | –22% |
gdzie: Odchylenie procentowe = (Rzeczywiste zużycie – Norma zużycia) : Norma zużycia Zestawienia te pokazują, że o ile zużycie surowca X do produkcji zosta-ło zaplanowane na poziomie nieznacznie odbiegającym od rzeczywiście zrealizowanego, o tyle w przypadku pozostałych dwóch materiałów (surowiec Y oraz Z) planowanie nie było już tak trafne. Dalsza analiza szczegółowa powinna pokazać, z czego wynikały te odchylenia, czy była to może wina złych założeń przyjętych do planu, czy zmiany technologii, jakości materiałów czy innych przyczyn, które spowodowały, że np. do produkcji jednostki wyrobu A zużyto ponad dwukrotnie więcej surowca X niż zaplanowano. W kolejnej tabeli przedstawiliśmy zestawienie materiałów bezpośrednich w podziale na rodzaje oraz elementy składowe kosztów (cenę i ilość). | Materiały bezpośrednie | Plan | Wykonanie | Odchylenie wartościowe | Odchylenie procentowe | | 1 | 2 | 3 | 4 = 3 – 2 | 5 = 4 : 2 | | Ilość | | | | | | X | 1185 | 1237 | 52 | 4% | | Y | 2019 | 2380 | 361 | 18% | | Z | 3198 | 2600 | –598 | –19% | | Razem ilość | 6402 | 6217 | –185 | –3% | | Cena | | | | | | X | 0,93 | 0,78 | –0,15 | –16% | | Y | 0,51 | 0,45 | –0,06 | –12% | | Z | 0,34 | 0,42 | 0,08 | 24% | | Koszt materiałów | | | | | | X | 1.102 | 965 | –137 | –12% | | Y | 1.030 | 1.071 | 41 | 4% | | Z | 1.087 | 1.092 | 5 | 0% | | Razem koszt materiałów | 3.219 | 3.128 | –91 | –3% | W przypadku materiałów, podobnie jak w przypadku produktów, może-my policzyć średnią cenę zakupu jednostki surowca. W analizowanym przykładzie planowana średnia cena kształtowała się prawie na jednako-wym poziomie jak średnia cena zapłacona, tj. 0,50 zł. Niższa niż planowana suma kosztów materiałów wynikała główniez tego, że w porównaniu do planu więcej zużyto materiału X, którego cena była niższa niż planowana, zaś mniej materiału Z, którego cena wzrosła. Jeżeli było to celowe działanie zarządzających procesem produkcji,świadczy to o bardzo dobrej gospodarce materiałowej. Obniżenie ceny materiału X zneutralizowało wzrost jego zużycia i w efekcie całkowity koszt tego materiału był niższy od planowanego o 12%.
|
