Środki zaradcze, które może Twoja firma podjąć na skutek zaist-niałych odchyleń, będą dostosowane do przyczyn tych odchyleń. I tak, błędy popełnione na etapie planowania powinieneś dogłęb-nie przeanalizować i dokonać korekt planu. Podobnie dla źródeł zewnętrznych i wewnętrznych – za każdym razem dokonuj ich pogłębionej analizy i uwzględnij ją podczas aktualizacji założeń.

Radzimy Ci, abyś podczas analizy odchyleń zbadał każdą pozycję zarówno przychodów, jak i kosztów, rozłożył ją naczynniki pierwsze i przeanalizował, jakie były przyczyny róż-nic pomiędzy wartością planowaną a rzeczywistą. Powinieneś jednak także spojrzeć na to syntetycznie, z perspektywy całej firmy – czy te odchylenia są istotne dla niej. Przykładowo – spa-dek produkcji danego wyrobu o 20% paradoksalnie może być korzystny, np. jeżeli dzięki uwolnionym w ten sposób mocom produkcyjnym zwiększymy produkcję innego wyrobu, na który jest duży popyt, a osiągana marża ze sprzedaży jest dużo wyż-sza niż dla wyrobu pierwszego.

Rodzaje odchyleń

Poniżej przedstawiamy Ci przykładowe rodzaje odchyleń:

1) odchylenia przychodów ze sprzedaży:

– cen sprzedaży,

– wielkości sprzedaży,

– marży ze sprzedaży;

2) odchylenia kosztów zmiennych:

– materiałów bezpośrednich (cen, zużycia, całkowitych kosztów),

– pracowników bezpośrednich (stawki płac, wydajności, całkowitych kosztów),

– wydziałowych (całkowitych kosztów, wydajności),

– sprzedaży;

3) odchylenia kosztów stałych:

– wydziałowych,

– sprzedaży,

– administracji.

UWAGA!
Analiza odchyleń może być oczywiście dokonywana zarówno dla całego przedsiębiorstwa, jak i w podziale na poszczególne produkty, wydziały produkcyjne czy jednostki budżetowe.

W przedstawionym powyżej zestawieniu przykładowych rodzajów odchyleń możesz zauważyć pewną prawidłowość – np. w przypadku odchyleń kosztów, choćby kosztów ma-teriałów zużytych do produkcji towaru X, powinniśmy także przeanalizować osiąganą marżę ze sprzedaży, co pozwoli nam ocenić, czy wzrost kosztów materiałów był wynikiem wzrostu cen, niskiej wydajności, nadmiernego zużycia, czy może wynikał ze zwiększonej produkcji danego towaru i mimo wyższych kosztów materiałów marża ze sprzedaży była utrzymana lub wzrosła. Tak samo analizujemy pozostałe rodzaje odchyleń.